Devletin tozlu raflarında bekleyen bilimsel raporlar aslında 30 yıl öncesinden felaketi haber vermişti. Akademik öngörüler siyasi ikbal uğruna kurban edilirken “plan” yerine “pilav” diyen zihniyet galip geldi. Verileri kağıt üzerinde bırakan vizyonsuzluk rasyonel hesaplardan uzaklaşarak geleceğimizi karanlık ekonomik çıkmaza sürükledi.
Şimdi inşa edilen binlerce konut acaba geçmişin büyük günahlarını örtmeye yetecek mi? Kumdan kalelerin tapusuna servet ödeyen kitleler popülist yaklaşımların kurbanı olduklarını ne zaman anlayacaklar? Liyakatsiz kadroların onayladığı fay hattı üzerindeki yapılar teknik analizden yoksun şekilde şehirlerimizi devasa ve sessiz mezarlıklara dönüştürdü.
İmar Affı Denen Toplu İntihar Projesinin Finansal Anatomisi
Son çeyrek asırda teknik çözüm gibi pazarlanan düzenlemeler aslında sistemin kendi sorumluluğundan kaçışıdır. Yapı Kayıt Belgesi denilen kağıt parçalarıyla dayanıksız binaların tüm yükü devletten alınarak çaresiz vatandaşa devredildi. Denetim görevinden feragat eden çarpık düzen kaçak yapıların ömrünü uzatırken can güvenliğini piyasaya sattı.
Mülkiyet sorununu çözme bahanesiyle tescil edilen çürük yapılar kentsel dönüşümün önündeki en büyük engeldir. İskanı olmayan binalara hizmet götürmek kurallara uyan dürüst insanları cezalandırmaktan başka bir şey değildir. Yasallaşan büyük riskler deprem anında kağıt gibi katlanan betonların temelini oluştururken rant hırsını besledi.
Denetimsizliğin Sosyal Maliyeti Ve İskansız Yaşamların Karanlık Yüzü
Hukuken yaşama uygun olmayan binaların altyapı hizmetleriyle ödüllendirilmesi tam anlamıyla yönetim zafiyetidir. Yasalar riskli alanlardaki kaçak yapıların yıkılmasını emrederken yerel yönetimler sessiz kalarak suça ortak oldu. İskan izni bulunmayan yerlere insan yerleşmesine göz yummak yaşanacak ölümlere davetiye çıkarmak ve sorumluluktan kaçmaktır.
Milli güvenlik boyutuyla ele alınması gereken denetimsizlik coğrafyamızın en derin ve kanayan yarası olmakla kalmayıp, kuralların esnetildiği her an sonraki felaketin zeminini hazırlar ve toplumun devlete olan güvenini sarsar. Denetim mekanizmalarının işlemediği düzende beton kalitesi sadece kağıt üzerinde kalırken idari boşluklar insan hayatını hiçe saydı.
Rant Odaklı Dönüşümün Beton Cehenneminde Kent Felsefesi Eleştirisi
Kentsel dönüşüm kavramı ülkemizde sadece eski binaları yıkıp yerine yenilerini dikmek sanılan sığ müteahhitliktir. Şehirleri sosyal yaşamdan kopuk beton yığınlarına dönüştüren anlayış estetik ve güvenlikten tamamen yoksundur. Bilimsel temeli olmayan her müdahale kenti ruhsuz hapishaneye çevirirken insanları dar alanlara mahkum etmektedir.
Gerçek dönüşüm plancıların ve sosyologların ortak aklıyla yürütülmesi gereken çok derin entelektüel süreçtir. Yerinde yık yap mantığı altyapı sorunlarını çözmediği gibi yoğunluğu artırarak riski daha da büyütür. Doğal afetlere dirençli yerleşimler kurmak için betonun ötesine geçilmeli ve felsefesi olan yeni kentler inşa edilmelidir.
Siyasi Fanatizmin Gölgesinde Gerçeklerin Üstünü Örten İhmaller Zinciri
Deprem sonrası yaşanan acıları kısır siyasi taraftarlık zeminine çekmek asıl sorumluların hesap vermesini engellemektedir. İnsan hayatının ucuz olduğu ortamda rasyonel çözümler üretmek imkansız hale gelirken teknik hatalar gizlenmektedir. Fanatik kafa yapısıyla sorumluluğu kadere yüklemek bilimsel gerçekleri reddetmek ve toplumu büyük yalanla uyutmaktır.
Türkiye’nin milli güvenliği sağlam binalardan ve liyakatli yönetimden geçerken siyasi çekişmeler gerçeği gölgeliyor. Bilimin mutlak otoritesi kabul edilmediği sürece aynı hatalar döngüsü devam edecek ve yeni canlar yanacaktır. Geçmişin kayıtlı suçlarıyla yüzleşmek felaketlerin önüne geçmek için atılması gereken en somut ve acil adımdır.
Sistematik İhmallerin Rasyonel Çözümü Ve Akılla Mücadele Yöntemi
Üç yılın ardından çıkarılması gereken ders imar politikalarının kökten değiştirilmesi ve denetimin tavizsiz uygulanmasıdır. En alttan en tepeye kadar her kademede sorumluluğu olanlar teknik gerçekliğin önünde eğilmek zorundadır. Aksi halde yapılan her yatırım ve harcanan her kuruş boşa gidecek ve plansızlık en büyük düşmanımız olacaktır.
Coğrafyamızın gerçeği olan sarsıntılarla baş etmenin yolu betonla değil akılla ve dirençle mücadele etmektir. İnsani dokunuşu ve teknik derinliği birleştiren yeni vizyon şarttır ve muhasebe mutlaka yapılmalıdır. Toplumsal hafızamızı taze tutarak bilimin ışığında gelecek kurmazsak her sabah başka yıkımla uyanacağız.
SADİ ÖZGÜL
