ABD’nin Gölgesinde Kurtuluş Savaşı: “Kadim Müttefik” Efsanesi ve Gerçekler
Tarihin karanlık dehlizlerinde saklanan sırlar, bazen öyle bir anda karşımıza çıkar ki, bildiğimiz her şeyi altüst eder. “Kadim müttefik” diye yutturulan bir gücün, en çaresiz anlarımızda nasıl bir rol oynadığını görmek, sadece geçmişi değil, geleceğimizi de sorgulatır. Kurtuluş Savaşı’nın kanla yazılan destanında, ABD’nin Anadolu topraklarındaki varlığı ve eylemleri, resmi tarihin cilalı yüzünün ardındaki çirkin gerçekleri gözler önüne serer. Bu, sadece bir tarih dersi değil, aynı zamanda bugün yaşadığımız distopyanın köklerini anlama çabasıdır.
Mondros Sonrası Büyük Oyun: Manda ve Misyonerlik Perdesi
I. Dünya Savaşı’nın ardından Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşüyle, Anadolu coğrafyası büyük bir yağma alanı haline geldi. İtilaf Devletleri’nin İstanbul, Marmara ve kurulacak Büyük Ermenistan’ın Amerikan mandasına girmesi yönündeki talepleri, sadece toprak paylaşımı değildi. Bu, aynı zamanda kültürel ve siyasi bir esaretin başlangıcıydı. ABD’nin bu süreçteki “maskeli savaşma nedeni” olarak gösterilen misyoner kuruluşları ve Amerikan enstitülerinin faaliyetlerine son verilmemesi isteği, aslında çok daha sinsi bir stratejinin parçasıydı.
Misyonerlik, çoğu zaman kültürel işgalin ve siyasi kontrolün öncüsü olarak kullanılmış, bölgedeki yerel dinamikleri kendi çıkarları doğrultusunda şekillendirme aracı olmuştur. Bu durum, ABD’nin bölgeye yönelik “işgal planları”nın sadece askeri değil, aynı zamanda kültürel ve ideolojik boyutlarını da gözler önüne serer.
İzmir’in İşgali ve Karadeniz’deki Bombalar: “Tarafsızlık” Yalanı
ABD’nin Kurtuluş Savaşı dönemindeki rolü, sadece diplomatik oyunlarla sınırlı kalmadı. İzmir’in işgalinde USS Arizona ve üç savaş gemisiyle işgal kuvvetlerine koruma desteği sağlaması, ABD’nin “tarafsızlık” yalanının ardındaki gerçek niyetini açıkça ortaya koydu. Ancak bu destek, sadece Ege ile sınırlı değildi. 7 Haziran 1922’de, Yunan savaş gemileriyle birlikte USS Sands, USS McFarland ve USS Sturtevant gibi ABD savaş gemilerinin Samsun ve Trabzon’u bombalaması, Anadolu’nun kuzeyindeki direnci kırma çabasıydı.
Samsun’a atılan 400 topa karşılık, Türklerin sadece 25 topla mukabele edebilmesi, o günlerin imkansızlıklarını ve direncin büyüklüğünü gözler önüne serer. Bu saldırılarda şehit düşenler, yaralananlar ve maddi hasarlar, ABD’nin bölgedeki rolünün ne denli yıkıcı olduğunu kanıtlar niteliktedir. Bu olaylar, ABD’nin sadece lojistik destekle kalmayıp, doğrudan askeri müdahalede bulunarak işgalci güçlerin yanında yer aldığını gösterir.
Harpord Raporu: Manda Fikrinin Karanlık Yüzü
USS Martha Washington gemisinde hazırlanan Harpord Raporu, ABD’nin Anadolu üzerindeki emellerini anlamak için kilit bir belgedir. Bu rapor, ABD’nin bölgedeki siyasi ve ekonomik çıkarlarını değerlendiren, manda yönetiminin fizibilitesini araştıran kapsamlı bir çalışmaydı. Raporun içeriği, ABD’nin bölgeye yönelik sadece insani yardım değil, aynı zamanda stratejik bir kontrol mekanizması kurma arayışında olduğunu ortaya koyar. Bu rapor, ABD’nin bölgedeki uzun vadeli planlarının bir parçası olarak, Anadolu’nun geleceği üzerinde nasıl bir etki yaratmayı hedeflediğini gösterir.
Türk Denizlerindeki ABD Donanması: Bir İşgalin Anatomisi
1918-1923 yılları arasında Türk denizlerinde operasyon yapan çok sayıda ABD savaş gemisi, ABD’nin bölgedeki askeri ve siyasi çıkarlarının somut bir göstergesiydi. Bu gemilerin Türk limanlarında bulunması, ABD’nin bölgedeki askeri varlığının ne denli yoğun olduğunu ortaya koyar. Bu gemilerin varlığı, sadece bir güç gösterisi değil, aynı zamanda işgalci güçlere verilen desteğin ve bölgedeki stratejik çıkarların bir yansımasıydı.
Türkiye’ye Yansımaları: Dünden Bugüne Süregelen Bir Miras
Kurtuluş Savaşı dönemindeki bu olaylar, Türkiye’nin dış politika algısını ve uluslararası ilişkilerdeki duruşunu derinden etkilemiştir. “Kadim müttefik” söyleminin ardındaki gerçekleri görmek, Türkiye’nin kendi milli çıkarlarını koruma ve bağımsızlığını sürdürme mücadelesinde ne denli dikkatli olması gerektiğini gösterir.
Bugün de bölgemizde ve dünya genelinde yaşanan gelişmeler, benzer stratejik oyunların ve çıkar çatışmalarının devam ettiğini işaret etmektedir. Bu tarihi dersler, Türkiye’nin milli güvenlik sorunlarına karşı daha bilinçli ve farkındalıkla yaklaşmasını, karmaşık ve gizli operasyonel planların varlığını göz ardı etmemesini gerektirir.
SADİ ÖZGÜL
